Het jaar van de Europese Culturele Hoofdstad moet groots starten. Groots maar niet wereldvreemd. Geen culturele hoogstandjes waar de drukke multiculturele inwoners niets aan hebben omdat het toch allemaal boven hun universeel petje groeit. Lille heeft eenzelfde voor- en nadeel: haar bevolking is zo gevarieerd in haar culturele uitingen, dat deze tentoonstelling eigenlijk aan alle variaties Lillois iets moet aanbieden. Zonder bokkensprongetjes te moeten maken en met stijl. En dat is aardig gelukt. In dit eerste deel van het drieluik vinden we alleen maar universele symbolen: sterren, multimediale presentaties, bloemen, verhalen, machines, het overschrijden van de dimensies en een aantal individuele artistieke presentaties die tonen waar de actuele kunst mee bezig is. Zonder extremen. Niet platvloers maar ook niet vanuit het ivoren torentje. Een recept dat mondjesmaat cultuur lepelt in deze barbaarse wereld van afstompen, vergrijzen en depressies. En hoe doen ze dat? Grandioos en spectaculair. We konden twee lange dagen door Lille zwerven. Kilometers afleggen tussen de vele sites en zien dat dit Rijsel bruist van jonge krachten.

Op zoek naar Wit

De plaats van ‘het’ gebeuren is als een konijnenpijp. Vuur uit de voegen van Koolhaas’ Euralille. Place de la Gare met de muzikale startexplosie van Casadesus. De constellatie monumenten van Mézières in de Rue Faidherbe. De historische muren op de Place du Théâtre die in het licht van Jorge Orta en op de muziek van Pierre Henry bewegen. Dan duwen naar de Grand Place en het sneeuwkanon tegenaan de gigantische zeteltjesrad en feestbeelden uit een vervlogen eeuw. Tenslotte de Rue Nationale die een super actuele kleur- en klankpassage wordt met DJ’s en VJ’s. Bij de Square Foch golft het volk op ritmes van alle culturen. Als toetje alom: vuur en vlam of de pyrotechniek in de lucht en in ieders hart. 2004 Lille is zoals Didier Fusillier het gedroomd heeft: één voor allen en allen voor één. Europa cultureel.

Ik geraak tot op 10 meter van het grote podium met het tachtig man/vrouw sterke Orchestre National de Lille, 300 leden van diverse harmonies, 240 koorzangers en zangeressen uit Engeland, België en Frankrijk en 7 trossen slagwerk uit evenveel fanfares. ’s Namiddags mooi achter plastiek verborgen en met de frisse avond 1035 keer in het volle licht van honderden toneellampen. Het vraagt 4 dirigenten, 2 reuze monitors en diverse kleine schermen om de verticale muzikale macht in toon en toom te houden. Het publiek? Je kunt Rijsel van Station tot Opéra letterlijk op de koppen lopen, als je tenminste uit die geperste troep wegraakt. Dat publiek heeft weinig geduld voor de blazerfantasie van Renaud Gagneus, brult het uit wanneer Jean Claude Casadesus op het podium gedrumd wordt om eerste zijn eigen ‘Le Sentier du Siècle’ uit te voeren om dan met de grandioze en visuele tenor Jean-Pierre Furlan de verwachte ‘Le Chant des Chemins de Fer’ van Hector Berlioz over de honderdduizenden Lillois en aanhangers te spuien. Het volk is wild. En geef nadien geen tijd meer voor Piotr Moss’ ‘Passage’ die voor hen 15 minuten te lang duurt. Backstage start de parade te vroeg. Of zijn het de tientallen protesterende theaterkunstenaars die hun optocht scanderen. Op het podium wordt men zenuwachtig. De hulpdirigenten zoeken soelaas, de bewaking gluurt onafgebroken naar de volgepropte ruimte nabij Lille Flandres. Na een korte maar ontzettende vuurgloed start de kleine (…) parade tergend traag door de moeizaam bewegende mensenmassa. Een toevallige ambulance heeft een half uur nodig om 50 meter af te leggen. Motards moeten hem ontzetten. Binnenin buigen diverse mensen zich over ‘iets’.
De parade herontdekt ?

Toen ik een paar maand terug zowel Didier Fusillier als Olivier Célarié het openingsproject met vuur hoorde uitleggen, dacht ik aan een massale parade onder een vuurboog vanaf de TGV tot aan de gerestaureerde Opéra. Wat blijkt: de parade is niet groter dan een vuurspuwende tractor, een bootje, 4 ABX-vrachtwagens met muzikale act en een zeer aantrekkelijke walvis. Wanneer die dus ‘tergend traag’ – en bijna over mijn voet – voorbijgaan wordt het concept van de parade volledig omgekeerd. De kleinschaligheid is slechts een aanleiding om de mensen zelf te laten paraderen door de omgetoverde straten terwijl een paar zeer mooi afgewerkte reuzen op je neerkijken. Het licht maakt de opdringerige massa als een zee rond de kleine rijdende platforms. Vuur, licht, geprojecteerde waanbeelden en flitsen, klanken tussen muziek en enkel sfeer. En de wanhopige kreet van ouders dien kinderen zoeken en kinderen die hun ouders verloren zijn. Het witte tentje in de huppelende massa zou een toevlucht moeten zijn, maar geen mens die er bij geraakt. En gans de nacht feest Lille 2004 in het wit. Le parade blanc, le bal blanc, le matin blanc, alles is blank, is wit. En toch is de vroege morgen leeg.