Activiteitenoverzicht :

Culturele cocktail
Dat er voor elk wat wils is, blijkt uit het gevarieerde aanbod dat de inwoners van Oostende en bezoekers geserveerd krijgen. Van jong tot oud, van geschiedenisliefhebbers tot pure ontspanningszoekers, allemaal kunnen ze hun hart ophalen bij de diverse tentoonstellingen, lezingen, wandelingen en tochten, muziek, dans en evocaties die 2004 in petto heeft. De organisatie van al deze activiteiten wordt in goede banen geleid door de Cultuurdienst, samen met tal van verenigingen, diensten en Toerisme Oostende vzw.

Ook jongeren beleven het Beleg
De activiteiten die nu al vastliggen, bundelde de Cultuurdienst in een handige folder. Speciale aandacht gaat er naar het educatieve luik voor het jonge publiekje met een interactieve expo, een Spaans legerkamp, een wedstrijd Fortenbouw en een zoektocht door de bib.
De folder is o.a. te verkrijgen bij de Cultuurdienst, aan de Infobalie van het Stadhuis, bij Toerisme Oostende vzw, in de stedelijke musea, de Bibliotheek Kris Lambert, …



Gevarieerd aanbod voor ruim publiek

TENTOONSTELLINGEN

Walraversijde en het Nieuwe Troje

Aartshertog Albrecht vestigde tijdens het Beleg van Oostende een cavaleriekamp in Walraversijde. Het behoorde tot een gordel van kampen die de Spaanse troepen rond de stad Oostende opsloegen. De belegering betekende het definitieve einde van de eens bloeiende vissersgemeenschap van Walraversijde. Sinds juni 2000 evoceert het museum de bloeiperiode van het dorp halfweg de vijftiende eeuw. Deze keer worden de schijnwerpers gericht op de rol die de nederzetting speelde tijdens het Beleg. De tentoonstelling legt de nadruk ligt op de archeologische getuigen van het Beleg van Oostende en brengt de informatie die bij diverse archeologische opgravingwerken in Walraversijde (1992-2003), op het Mijnplein (1994-95), langs de Visserskaai (1998-99), op het Vissersplein (2000) en langs de Sint-Franciscusstraat (2000) naar boven is gekomen. De informatie bestaat onder andere uit grachten, wallen en muurwerk van de stadsversterkingen, skeletten van de verdedigers van de stad, paardenskeletten van de ruiterij van de aanvallers en heel wat mobiele vondsten zoals niet-ontplofte mortierbommen, een koperen kruitmaat en diverse andere onderdelen van wapentuig.

Organisator: Instituut voor het Archeologisch Patrimonium (I.A.P) en het Provinciaal Domein Raversijde, Nieuwpoortsesteenweg 635, 8400 Oostende, tel. 059/70.22.85, domein.raversijde@west-vlaanderen.be,
www.domeinraversijde.be

Tijdstip: 29 mei – 11 november 2004

Locatie: Provinciaal Museum Walraversijde, Domein Raversijde, Oostende

Openingstijden:
- mei, juni, september, oktober en november: van ma tot vr van 14.00-17.00 uur (kassa sluit om 16.00 uur); za, zo en feestdagen van 14.00-18.00 uur (kassa sluit om 17.00 uur)
- juli en augustus: dagelijks van 10.30-18.00 uur (kassa sluit om 17.00 uur)

Toegangsprijs:
de tentoonstelling wordt bezocht in combinatie met de vaste opstelling van het Museum Walraversijde.
Ticket: 5 euro, reducties: 4 euro, kinderen tot 12 jaar in familieverband: gratis, in schoolverband: 2,50 euro.
Duo-tickets verkrijgbaar in combinatie met de tentoonstelling in de Venetiaanse Gaanderijen.
Groepen kunnen de tentoonstelling steeds bezoeken op afspraak (in juni ook tijdens de ochtend).


De val van het Nieuwe Troje, Het Beleg van Oostende 1601-1604

In 2004 zal het 400 jaar geleden zijn dat in Oostende de oorlog werd beslecht tussen de aartshertogen Albrecht en Isabella en de protestantse troepen van Sint-Maurits. Van 1601 tot 1604 werd Oostende de thuishaven van zowat alle Europese mogendheden die er hun nieuwste strijdtechnieken uitprobeerden om de overwinning te behalen. Dit drie jaar durende beleg bracht Oostende, dat toen slechts een klein stadje aan de Noordzee was, op de internationale kaart.
Om deze belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van Oostende en van Europa te herdenken organiseert de Cultuurdienst van de stad Oostende de tentoonstelling De val van het Nieuwe Troje, Het Beleg van Oostende (1601-1604). Alle Europese landen die een rol hebben gespeeld in deze stellingenoorlog komen in deze prestigieuze tentoonstelling aan bod. Topstukken uit Italië, Vaticaanstad, Spanje en alle buurlanden van België brengen episodes uit het strijdverhaal van het Beleg en geven een beeld van de toenmalige militaire leiders. Authentiek wapenmateriaal roept de strijd terug tot leven. Unieke werken uit binnen- en buitenland geven een historisch beeld van Oostende dat als belegerde stad het centrum vormde van een internationale strijdtoneel.
Een uniek stuk dat tijdens de tentoonstelling zal te bewonderen zijn, is een replica van de ‘Ponte di Targone’, een ingenieuze aanvalsconstructie, vervaardigd door de leerlingen van het vijfde jaar houtbewerking van het Vrij Technisch Instituut Oostende.
Commissaris is prof. Werner Thomas (K.U. Leuven) die eerder de succesvolle tentoonstelling Albrecht en Isabella in Brussel samenstelde.

Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Commissaris: professor Werner Thomas van de K.U. Leuven

Tijdstip: 28 mei – 27 september 2004

Locatie: Venetiaanse Gaanderijen, Zeedijk/Parijsstraat, Oostende

Openingstijden:
dagelijks van 14.00-18.00 uur. Elke do van 14.00-21.00 uur en elke zo van 10.00-12.00 uur en 14.00-18.00 uur.

Toegangsprijs:
ticket: 5 euro, reducties: 3 euro, kinderen en jongeren tot 18 jaar, gidsen van ‘Lange Nelle’ en scholen: gratis.
Gidsbeurten (gids + administratiekosten): 45 euro, matinees en nocturnes: 50 euro.
B-Dagtrip: treinreizigers met een dagtripticket krijgen het reductietarief van 3 euro.
Het toegangsticket geldt eveneens als toegangsticket voor de tentoonstelling ‘Walraversijde en het Nieuwe Troje’ in het Domein Raversijde.


H2Oostende

De tentoonstelling H2Oostende schetst de rol en het belang van water door de eeuwen heen. De diverse functies van water komen aan bod: drinkwater, water als element in de verdediging, afwatering, waterbeheersing, e.d.


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Tijdstip: 30 oktober 2004 – 09 januari 2005

Locatie: Venetiaanse Gaanderijen, Zeedijk/Parijsstraat, Oostende



Oosteroever centraal tijdens de ‘Oostendse Visserijfeesten’

Tijdens het Beleg van Oostende vonden enkele specifiek gebeurtenissen plaats op de Oostendse oosteroever. Enkele facetten van die gebeurtenissen worden extra in de kijker gezet tijdens de Visserijfeesten.

Namen als de ‘Spinoladijk’, ‘Halve Maan’ en ‘Buskruitstraat’ verwijzen naar de activiteiten uit de periode 1600-1604. De bezoeker mag een tentoonstelling verwachten die de situatie van de oosteroever zal belichten. Zo wordt er verwezen naar o.a. een Spaans oefenterrein met kaarten en voorwerpen die op deze site werden gevonden. Naast de tentoonstelling bieden de organisatoren een korte historische wandeling aan, een evocatie van de ‘springers’ en een specifieke voorstelling van de visserij in de periode van het Beleg. Dit alles gebeurt in het kader van de Visserijfeesten die inmiddels hun bestaansrecht hebben verworven.


Organisator: vzw Oostendse Visserijfeesten, Willy Versluys,
H. Baelskaai 2, 8400 Oostende, tel. 0475/80.63.03, fax 059/33.90.30,
willy@versluys.net

Tijdstip: 04 september 2004 van 10.00-19.00 uur

Locatie: Oosteroever, Oostende

Toegangsprijs: gratis


Beleg van Oostende in boeken, artikels en prenten

In tegenstelling tot onze noorderburen kunnen wij ons moeilijk voorstellen welke ingrijpende veranderingen het Beleg van Oostende heeft teweeggebracht op sociaal, politiek, godsdienstig, economisch, staatkundig en militair vlak.
Inderdaad, deze Spaanse Pyrrusoverwinning luidde het einde in van de honderdjarige wereldhegemonie en het prille begin van de Hollandse Gouden Eeuw. De geschiedenis van dit Beleg bleef eeuwenlang heel wat mensen boeien en tot het begin van de vorige eeuw vormde het een hoofdstuk in de krijgsgeschiedenis bij de opleiding in militaire scholen.

Reeds in 1604, bijna onmiddellijk na het einde van Beleg van Oostende, verscheen het eerste manuscript hierover in het Nederlands, onmiddellijk daarop gevolgd door een gedrukte versie in het Duits, Frans en Engels. Daarna verschenen regelmatig, tot zelfs in 2003, erudiete werken over deze historische scharnierperiode.

Met een tijdelijke tentoonstelling waar de voornaamste boeken, artikels en prenten tentoongesteld worden, herdenkt de Geschied- en Heemkundige Kring De Plate op zijn manier het Beleg van Oostende.


Organisator: Geschied- en Heemkundige Kring De Plate, Walter Major (voorzitter), Kastanjelaan 52, 8400 Oostende

Tijdstip: 16 juni – 15 september 2004

Locatie: Oostends Historisch Museum De Plate, Langestraat 69, Oostende

Openingstijden:
elke za van 10.00-12.00 uur en 14.00-17.00 uur. Tijdens de schoolvakanties dagelijks van 10.00-12.00 uur en 14.00-17.00 uur, gesloten op di.

Toegangsprijs:
de tentoonstelling wordt bezocht in combinatie met de vaste opstelling van het Oostends Historisch Museum De Plate.
Ticket: 2 euro, reducties: 1 euro, kinderen tot 14 jaar, Vrienden van de Stedelijke Musea Oostende, leden van de Oostendse Heem- en Geschiedkundige Kring De Plate: gratis.


LEZINGEN

Drie professoren op een rijtje

Om het belegjaar goed in te zetten wordt het hele historische verhaal van het Beleg van Oostende uit de doeken gedaan in een reeks lezingen.


04 februari 2004 WERNER THOMAS, professor Geschiedenis aan de K.U. Leuven, schetst de historische situatie vóór het Beleg van Oostende.

03 maart 2004 LUC DE VOS, professor Geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School, bespreekt zowel het militaire aspect van het Beleg als de militaire campagnes van aartshertog Albrecht in de Nederlanden.

31 maart 2004 PIET LOMBAERDE, professor, spitst zich toe op de urbanisatie en de verstevigingen tijdens het Beleg van Oostende.


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Tijdstip: 04 februari, 03 en 31 maart 2004 telkens om 19.30 uur

Locatie: Bibliotheek Kris Lambert, Wellingtonstraat 7, Oostende

Toegangsprijs: gratis, inschrijven verplicht


De geschiedenis van het beleg gesitueerd in de ecnomische en politieke constellatie van Europa

De Volkshogeschool laat Roel Jacobs aan het woord, die de geschiedenis toelicht van het Beleg, gesitueerd in de economische en politieke constellatie in Europa op dat ogenblik.


Organisator: Volkshogeschool Oostende, Seringenstraat 37, 8400 Oostende, tel. 059/70.63.02, fax 059/70.63.02, volkshogeschool.oostende@belgacom.net

Tijdstip: 16 februari 2004 om 20.15 uur

Locatie: Conferentiezaal Stadhuis, Oostende

Toegangsprijs:
leden: gratis, niet-leden: 3 euro, jongeren en 3+pas: 2,50 euro



Om en rond het beleg van oostende

De Oostendse afdeling van de vereniging Markant nodigt dr. historicus Paul Vandewalle uit om het Beleg van Oostende historisch toe te lichten.


Organisator: Markant, afdeling Oostende, Steense Dijk 146, 8400 Oostende, tel. 059/80.08.47

Tijdstip: 01 april 2004 om 14.00 uur

Locatie: Burlingtonhotel, Kapellestraat 90, Oostende

Toegangsprijs: leden en cultuurpashouders: 5 euro, andere: 7 euro


EVENEMENTEN

Het Beleg van Oostende centrale thema tijdens Oostende voor Anker

Van 28 tot 31 mei 2004, inclusief Pinkstermaandag, staat Oostende voor Anker, het festival van de ‘Authentieke scheepvaart’ en van de Noordzee in het teken van het Beleg. Een indrukwekkende vloot van authentieke ronde en platbodems uit Holland en Vlaanderen, traditionele zeilschepen die al eeuwenlang doorheen de wateren van de Lage Landen kruisen, komt op bezoek en brengt een eigen sfeer mee. U kunt getuige zijn van een heus watergevecht waar twee delen van de vloot elkaar aanvallen door met stakellichten te zwaaien, rookpotten en handvuurwerk af te steken en knalbommetjes te laten afgaan.

Het Beleg wordt geëvoceerd op het Klein Strand met een natuurgetrouwe kopie van Klein Troje, één van de verdedigingspunten van de stad, die overigens toen een aardig stuk dieper in zee stak. In samenwerking met internationale groepen wordt het leven van zowel de Spaanse aanvallers als van de verdedigende geuzen nagebootst.


Organisator: Sail Minded Events, p.a. Laurierstraat 3, 8400 Oostende, tel. 059/70.02.51

Tijdstip: 28 – 31 mei 2004

Locatie: diverse locaties in Oostende

Toegangsprijs: gratis



Ponte di Targone

Studenten van het Vrij Technisch Instituut van Oostende (VTI) bouwen in hun school een ‘Ponte di Targone’.

Aan de hand van oude tekeningen en berekeningen reconstrueren ze zo natuurgetrouw mogelijk deze aanvalsbrug die tijdens de veldslagen in de zeventiende eeuw werd gebruikt.

Het is voor de leerlingen van de afdeling houtbewerking van het VTI een unieke kans om praktijk, technologie en cultuur te bundelen.

De brug wordt voorgesteld op de open dag van de school op 20 mei 2004. Tijdens het hemelvaartweekend op 23 mei 2004 zullen de studenten ‘hun’ aanvalsconstructie escorteren naar de Venetiaanse Gaanderijen waar het als blikvanger van de tentoonstelling zal dienen.


Organisator: Vrij Technisch Instituut vzw, Stefaan Grimonprez, Stuiverstraat 108, 8400 Oostende, tel 059/55.64.74, stef.grimonprez@vtioostende.be i.s.m. Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62,
cultuurdienst@oostende.be

Tijdstip: op 20 mei 2004 (in het VTI), vanaf 23 mei 2004 aan de Venetiaanse Gaanderijen

Locatie: terras van de Venetiaanse Gaanderijen, hoek Zeedijk/Parijsstraat, Oostende

Toegangsprijs: gratis




WANDELINGEN - TOCHTEN

Historische wandeling en bakens

In samenwerking met de Gidsenkring Lange Nelle ontwikkelen het Archief en de Cultuurdienst van de Stad een nieuwe historische wandeling die Oostende als vestingstad belicht.

De wandeling zal kunnen worden gevolgd met een gids of aan de hand van een viertalige brochure.

Op relevante plaatsen in de Stad worden tien bakens geplaatst die duiding geven bij die locatie op vlak van verdediging/aanval in een historische context. Deze bakens zijn tevens opgenomen in de historische wandeling.


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Tijdstip: vanaf januari 2004

Locatie: historische binnenstad Oostende

Deelnameprijs: gratis Belegwandelfolder


Fietsroute

De Cultuurdienst stippelde een nieuwe fietsroute uit die een traject beslaat tussen het Oostendse centrum en Raversijde. De plaatsen waar tijdens het Beleg diverse forten stonden, werden in de route opgenomen.

Een aanrader voor iedereen die de benen wil strekken langsheen historische locaties.

De fietsroute wordt ‘ingefietst’ op 04 april 2004 (start paasvakantie).


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Tijdstip: vanaf 04 april 2004

Locatie: centrum Oostende-Raversijde

Deelnameprijs: gratis folder



Geuzenwandeling met Natuurpunt Middenkust

Ter herinnering aan de Geuzen die de wijde omgeving van Oostende ingrijpend hervormd hebben, geeft Natuurpunt Middenkust symbolisch het stadsrandbos de naam ‘Geuzenbos’.

Bij oorlogen is het altijd de overwinnaar die de geschiedenis bepaalt, hier wil Natuurpunt Middenkust de verliezers de aandacht geven die ze verdienen.

De wandeling leidt u langs het ‘Geuzenbos’ en de restanten van het enorme krekengebied dat ontstond voor, tijdens en na het Beleg van Oostende met namen die nog verwijzen naar dat recente verleden: Zoutekreek, St. Catharinakreek,…

Tijdens deze twee uur durende wandeling wordt speciale aandacht geschonken aan het historische verleden en de natuurwaarden die daar momenteel het gevolg van zijn.


Organisator: Natuurpunt Middenkust vzw, p.a. Johan Broidioi, Vinkenstraat 22, 8432 Leffinge, tel.059/30.57.96, johanbroidioi@yahoo.com, www.natuurpunt.be

Tijdstip: 16 mei 2004, vertrek om 14.00 uur aan Reservaatsboerderij Natuurpunt (kruising Viaduct via afrit Zandvoorde met Kasteelstraat)

Locatie: verzamelen op de Grindweg nabij Steenbakkerij ‘De Keignaert’, Zandvoorde, Oostende

Deelnameprijs: gratis


MUZIEK

17de eeuwse muziek
met inleiding door musicoloog Michel Dutrieue

24 september 2004 LA CACCIA, een jong Vlaams ensemble met renaissanceblazers, brengt instrumentale en vocale muziek uit de tijd van Albrecht en Isabella (artistieke leiding: Patrick Denecker).

22 oktober 2004 ANTWERP 4 BAROK brengt met ‘Oostende op de breuklijn tussen de Renaissance en de Barok’ muziek uit de lage landen, Engeland en Italië.

26 november 2004 JOOST VERMEIREN & CARINE RINKES, een ensemble met zangeres, speelt ‘Hof van Albrecht en Isabella’.

17 december 2004 THE GREAT CHARM, barokensemble, brengt een concert met sopraan CECILE KEMPENAERS met muziek van en rond Genua omstreeks 1600.


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Locatie: Luchterzaal, Feest-en Kultuurpaleis, Wapenplein, Oostende

Toegangsprijs: 12 euro per concert of voor vier concerten: 40 euro


Muziek en liederen uit de 16de eeuw

Na een voordracht door Robert Minnebo kunt u genieten van muziek en liederen van omstreeks 1600.


Organisator: Jeugd en Muziek Oostende vzw, Leffingestraat 85, 8400 Oostende, tel. 059/ 80.04.37, jeugdenmuziekoostende@hotmail.com

Tijdstip: oktober 2004 van 11.00-12.45 uur

Locatie: Huize Klank, Leffingestraat 85, Oostende

Toegangsprijs: 3 euro


Beiaardconcerten

Leerlingen van de Beiaardschool uit Mechelen brengen op 01 en 08 mei 2004 een half uur lang geuzenliederen en tijdsgebonden composities.

Op 02 mei 2004 brengt Frank Deleu uitsluitend geuzenliederen.


Organisator: De Vliegende Klepel, Fregatstraat 16, 8400 Oostende, tel.en fax 059/80.50.20, e-mail: anitadespot999@hotmail.com

Tijdstip: 01 en 02 mei 2004 om 15.00, 16.00 en 17.00 uur, 08 mei 2004 om 17.00 uur

Locatie: Beiaardtoren Feest-en Kultuurpaleis, Wapenplein, Oostende

Toegangsprijs: gratis


Concert ‘il fundamento’
o.l.v. Paul Dombrecht

De Volkshogeschool organiseert een klassiek concert met centraal thema ‘17de eeuw en water’. U kunt onder andere genieten van Wassermusik van Telemann.


Organisator: Volkshogeschool Oostende, Seringenstraat 37, 8400 Oostende, tel.059/70.63.02, volkshogeschool.oostende@belgacom.net

Tijdstip: 15 mei 2004 om 20.15 uur

Locatie: Luchterzaal, Feest-en Kultuurpaleis, Wapenplein, Oostende

Toegangsprijs: volwassenen: 16 euro, jongeren en senioren: 14 euro


Orgelconcert met zang
o.l.v. Peter Ledaine

Peter Ledaine (orgel), Inge Zutterman (sopraan) en Sabrina Deschacht (Mezzo-sopraan) brengen muziek van Monteverdi, Gabrieli, Frescobaldi, Sweelinck, e.a.


Organisator: Vrienden van de Stedelijke Musea vzw, info Museum voor Schone Kunsten, tel. 059/80.53.35

Tijdstip: 06 maart 2004 om 20.00 uur

Locatie: Kapucijnenkerk, Oostende



JONGEREN EN HET BELEG

Horizon Educatief en stad Oostende klaar voor het Beleg!

Horizon Educatief en de Stad Oostende werken educatieve pakketten uit rond landschapseducatie in relatie tot de geschiedenis van Oostende als versterkte stad. Het schorrengebied en de locaties van de forten vormen op dat vlak een uniek uitgangspunt.

In januari verkennen de kinderen van het basisonderwijs het Schorrengebied waarbij zowel natuur als geschiedenis van dit unieke gebied aan bod komen.

In januari slaat Horizon Educatief op de kinderboerderij letterlijk zijn tenten op. Daar kunnen kinderen kennismaken met het leven in een Spaans legerkamp en het leven in een belegerde stad. Dit kamp wordt opnieuw opgezet in de zomer, waar animatie voorzien wordt voor zowel kinderen als volwassenen. Het Spaanse Legerkamp maakt zich dan op voor de ontvangst van een belangrijke gast… De kinderen die het willen meemaken, kunnen aansluiten bij de troepen van ’t Bosjoenk van 26 t.e.m. 31 juli 2004 en eveneens bij de troepen van Duin en Zee van 9 t.e.m. 13 augustus 2004.

De leerlingen van de 3de graad basisonderwijs en 1ste graad secundair onderwijs kunnen de expo ‘De val van het nieuwe Troje’ in de Venetiaanse Gaanderijen (van 28/05-27/09/2004) op interactieve wijze beleven. In samenwerking met de educatieve dienst Mu-Zee-Um wordt in de tentoonstelling een educatieve hoek uitgewerkt, gekoppeld aan educatieve pakketten voor het secundair onderwijs.

In een tweede stadium kan nader worden ingegaan op de thematiek van oorlog en vrede in het kader van internationale verdraagzaamheid.

Er wordt eveneens een educatieve koffer gemaakt rond het boekje ‘Spion van Spanje’ van Luc Simoens (uitgeverij Lannoo).

Organisator: Horizon Educatief vzw, Fortstraat 128, 8400 Oostende,
tel. 059/32.21.83, fax 059/32.19.50, info@horizoneducatief.be en
Mu-zee-Um, Wapenplein, 8400 Oostende, tel. 059/26.90.64,
fax 059/51.75.59, info@mu-zee-um.be

Tijdstip: vanaf januari 2004

Locatie: diverse locaties in Oostende



Wedstrijd fortenbouw

In samenwerking met de Jeugddienst wordt op het strand van Oostende aan de Oosteroever een wedstrijd fortenbouw gehouden. Dit evenement zal tweemaal worden georganiseerd en kadert in de educatieweek rond het Beleg.


Organisator: Jeugddienst stad Oostende, tel.059/51.01.76,
i.s.m. Horizon Educatief vzw, Fortstraat 128, 8400 Oostende,
tel. 059/32.21.83, fax 059/32.19.50, info@horizoneducatief.be

Tijdstip: 10 juli en 14 augustus 2004

Locatie: strand nabij het Openluchtcentrum Duin en Zee, Oosteroever, Oostende

Deelnameprijs: gratis



Projectwerking in de bib!

Werken rond het Beleg van Oostende kan ook in de bibliotheek Kris Lambert tijdens het Belegjaar! Leerlingen uit de derde graad basisonderwijs en uit de eerste graad secundair onderwijs kunnen hun opzoekingtalent bewijzen door vele opdrachten in de bibliotheek tot een goed eind te brengen.

Door deze opdrachten komen de leerlingen in contact met verhalende en informatieve materialen over een belangrijke periode in de geschiedenis, bovendien leren zij kritisch omgaan met die informatie. Natuurlijk staat alles in het teken van het Beleg van Oostende.


Organisator: Bibliotheek Kris Lambert, Wellingtonstraat 7, 8400 Oostende, tel 059/29.51.51, fax 059/29.51.58, oostende@bibliotheek.be

Tijdstip: vanaf 15 maart 2004

Locatie: Bibliotheek Kris Lambert, Wellingtonstraat 7, Oostende

Toegangsprijs: gratis, reservatie verplicht




Audiovisuele voorstelling

U kunt het Beleg van Oostende op een audiovisuele manier herbeleven in het Spaans Huisje, een organisatie van Gidsenkring Lange Nelle.


Organisator: Gidsenkring Lange Nelle vzw, Spaans Huisje, Christinastraat 67, 8400 Oostende, tel. 059/32.21.45 (mevr. Laplasse), vda06660@worldonline.be

Tijdstip: van mei tot december 2004, wekelijks of na afspraak (vrijdagavond en zaterdag), maximum 40 deelnemers

Locatie: Spaans Huisje, Christinastraat 67, Oostende

Toegangsprijs:1 euro




PODIUMKUNSTEN

Balletvoorstelling door de balletschool Marie-Ellen

De leerlingen van de balletschool Marie-Ellen brengen een avondvullend ballet in het teken van het Beleg. De voorstelling zal diverse aspecten van deze boeiende bladzijden uit de Oostendse geschiedenis belichten. Het wordt een gedanste evocatie van fait-divers en emoties.


Organisator: Balletschool Marie-Ellen, Marita Engels, Gerststraat 136, 8400 Oostende, tel. 059/50.44.69

Tijdstip: 01 en 02 mei 2004

Locatie: Sportcentrum De Koninklijke Stallingen, Koninginnelaan76, Oostende



Theatermonoloog
van Bert Popelier

De theatermonoloog is geïnspireerd op het Beleg van Oostende en legt vooral de nadruk op het menselijk aspect binnen een militairmaatschappelijke en historische context.


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be i.s.m. het Provinciaal Domein Raversijde, Nieuwpoortsesteenweg 635, 8400 Oostende, tel. 059/70.22.85, domein.raversijde@west-vlaanderen.be, www.domeinraversijde.be

Tijdstip: juni, juli en augustus 2004

Locatie: Provinciaal Domein Walraversijde, Oostende

Toegangsprijs: 10 euro




Vredespoëzie en concerten tijdens ‘Stuutn in den Hof’

Opnieuw is het Leopoldpark het decor om gezellig te genieten van woord en muziek. Tijdens de tweede editie van ‘Stuutn in den Hof’ staan vredespoëzie en concerten in het middelpunt.


Organisator: Cultuurdienst Oostende, Vindictivelaan 1, 8400 Oostende, tel. 059/56.20.15, fax 059/51.68.62, cultuurdienst@oostende.be

Tijdstip: 11, 18 en 25 mei & 01 en 08 juni 2004 van 12.00-13.00 uur

Locatie: Leopoldpark, kiosk, Oostende

Toegangsprijs: gratis




VARIA

Keyte, Ostêns belegeringsbier

De Oostendse Bierjutters, een bierculturele vereniging, besliste om op eigen wijze deel te nemen aan de herdenking van het Beleg van Oostende. Door een ‘Belegbier’ te brouwen, willen de Oostendse Bierjutters aantonen dat bier ontegensprekelijk deel uitmaakt van ons cultureel erfgoed. Ook willen ze aantonen dat eerlijke bieren nog steeds bestaan en/of ontwikkeld worden. Natuurlijk kan het bier zorgen voor de bevordering van het sociaal contact zodat het Belegjaar over ieders tongen rolt!

Het nieuw gebrouwen Keyte, Ostêns Belegbier, is uniek. De brouwerij Strubbe ontwikkelde het blonde bier. Met een exclusief glas kan het gerstenat gedurende het Belegjaar naar hartelust vloeien!


Organisator: de Oostendse Bierjutters, Torhoutsesteenweg 628, 8400 Oostende, tel. 0475/47.99.24, deoostendsebierjutters@zythos.be

Tijdstip: vanaf januari 2004

Locatie: diverse plaatsen


Smullen met Handelaarsbond Montmartre

Verschillende horecazaken bieden tijdens het Belegjaar speciale gerechten aan:

CAFE LE PARIS, Langestraat 34

• Broodje Boulette – Canon
• Senõita Cocktail
• Scampis Conquistador

RESTAURANT KRETA, Hertstraat 7

• Menu Troje

RESTAURANT PIZZERIA ITALIA, Van Iseghemlaan 66

• Apéro du Feu
• Pizza Bombardo
• Pasta Katapult

FRITUUR CANNIBAL, Hertstraat 8

• Spring’ers


Kunst tijdens het Belegjaar

Rood en geel, dat waren de kleuren van de Spanjaarden, maar het zijn ook de kleuren van Oostende: van zijn voetbalploeg en van de stadsfietsen,…

Met deze kleuren wordt het Beleg van Oostende terug tot leven gebracht door zowel kinderen, jongeren als volwassenen.


Organisator: Stedelijke Kunstacademie, Dr. Verhaeghestraat 7, 8400 Oostende

Tijdstip: Openacademie/Dag van het Deeltijds Kunstonderwijs, 14 februari 2004 van 10.00-18.00 uur en tijdens het project @nkers van
15 mei – 29 juni 2004

Locatie: Stedelijke Kunstacademie, Dr. Verhaeghestraat 7, Oostende

Toegangsprijs: gratis



Beleg in het Westerkwartier

Op 12 september 2004 herdenkt het buurtwerk Westerkwartier het Beleg van Oostende met een groot volksfeest, boordevol animatie en informatie.


Organisator: buurtwerk Westerkwartier, Timmermanstraat 1, 8400 Oostende, tel. 059/51.58.03

Tijdstip: 12 september 2004

Locatie: Westerkwartier, Oostende

Toegangsprijs: gratis


Oostende in (kwartet)spel

De vzw Vandaag en Morgen geeft een kwartetspel uit dat in dertien kwartetten de geschiedenis van Oostende tot leven brengt.

Diverse thema’s komen aan bod zoals Oostende als vissers- en vestingstad, als kunststad, Oostende en zijn herkenningspunten of -Oostende en een eerbetoon aan markante personen.

Via het ‘Oostende in (kwartet)spel’ wil Vandaag & Morgen vzw een zo breed mogelijk publiek spelenderwijs vertrouwd maken met Oostende.


Het spel is vanaf nu te verkrijgen bij Vandaag & Morgen vzw, Christinastraat 113, 8400 Oostende, tel. 059/50.39.52, fax 059/80.89.51, vandaag.en.morgen@skynet.be



Tijl Uilenspieghel , symbool van gewetensvrijheid en opstand

Het A. Vermeylenfonds organiseert naar aanleiding van het Belegjaar een tentoonstelling met titel ‘ Tijl Uilenspieghel, symbool van gewetensvrijheid en opstand in het werk van Charles De Coster’. De legende van Tijl Uilenspieghel en Lamme Goedzak wordt belicht vanuit verschillende hoeken: letterkundig, geschiedkundig, artistiek en wijsgerig.

OP 15 mei organiseert het August Vermeylenfonds drie lezingen rond de legende van Tijl Uilenspieghel, Charles De Coster en de relevantie met het Beleg van Oostende :
- ‘Tijl Uilenspieghel, symbool van gewetensvrijheid en opstand in het werk van Charles De Coster’, door Roland Laridon
- ‘Dichtung und Wahrheit. Historische wortels van de roman van Charles De Coster’, door dr. historicus Jacques Mertens
- ‘Het fenomeen Tijl Uilenspieghel’, door Roland Desnerck.


Organisator: A.Vermeylenfonds, Afdeling Oostende, Albatrosstraat 10, 8400 Oostende, tel. 059/80.30.61

Tijdstip: 15 mei – 27 juni 2004
Van ma tot vr van 09.00-12.00 uur en 14.00-16.30 uur,
zo van 10.00-14.00 uur, za gesloten

Locatie: Ontvangsthal van het VLC, Kazernelaan 1, Oostende

Toegangsprijs: gratis


Walravenside en het Nieuwe Troje
of de archeologie van het Beleg van Oostende: een tentoonstelling
Door Marnix Pieters

Een tentoonstelling die het Beleg belicht vanuit de materiële bronnen is mogelijk gemaakt door wat ik zou durven noemen haast 10 jaar stadsarcheologisch onderzoek te Oostende en 12 jaar archeologisch onderzoek te Raversijde en omgeving. Het onderzoek te Oostende is steeds uitgevoerd in samenwerking met de stad Oostende en het onderzoek te Raversijde verloopt vanaf 1992 in nauwe samenwerking met de provincie West-Vlaanderen.

Het Insituut voor Archeologisch Patrimonium (IAP) wenst beide partners van harte te danken voor de vlotte en aangename samenwerking gedurende het afgelopen decennium. Dat het niet alleen bij mondelinge dankbetuigingen blijft wordt aangetoond door het feit dat het IAP enthoesiast meewerkt aan de realisatie en uitbouw van deze tentoonstelling. Op die manier wordt trouwens ook één van de doelstellingen van de wetenschappelijke instelling gerealiseerd namelijk het op verantwoorde manier naar het grote publiek brengen van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het is de uitdrukkelijke wens van minister Paul van Grembergen dat de resultaten van het wetenschappelijk onderzoek van het IAP niet in de ivoren toren van de onderzoekers blijven maar integendeel uitgedragen worden naar een zo groot mogelijke groep. Meewerken aan een tentoonstelling als deze die hier vandaag wordt voorgesteld komt perfect aan die terechte verzuchting tegemoet.

Dat er een link is tussen ‘Walravenside’ en Oostende hoeft geen verder betoog. Walravenside kreeg rake klappen tijdens deze troebele periode. Het beleg ligt trouwens mee aan de basis van het definitieve teloorgaan van dit vissersdorp. Het dorp werd volgens Vlietinck gebruikt als kazerne voor de ruiterij van de aartshertogen. Dit afleiden uit de materiële bronnen is niet gemakkelijk maar wel doenbaar. Her en der over het onderzochte terrein van Raversijde werden paardenskeletten aangetroffen. Regelmatig wordt in de bovenste lagen ook karakteristiek materiaal gevonden uit de late 16de/vroege 17de eeuw waaronder ook onderdelen van de wapenuitrusting. Één van de te Raversijde onderzochte structuren kan wellicht het best als een bomkrater worden geïnterpreteerd.

Al deze materiële informatie laat toe een ander licht te werpen op de materiële cultuur van de belegeraars. Hoe gaan we dit brengen? Dit ligt nog niet helemaal vast maar we denken er in ieder geval aan om minstens één van die opgegraven paarden van de Spaanse ruiterij terug recht te zetten.

De andere informatiebron bestaat uit het bodemarchief van Oostende. Daar het centrum van de stad zich in het brandpunt van het strijdgewoel bevond, worden bij de meeste archeologische interventies ook sporen van dit beleg aangetroffen.
Het betreft in de eerste plaats in der haast begraven gesneuvelde belegerden. Naar het einde van de strijd toe d.w.z. in de lente en zomer van 1604 konden ze hun doden niet meer begraven op reguliere begraafplaatsen, vandaar dat ze zowat overal zijn ter aarde besteld: belegerden zijn opgegraven op het Mijnplein, op de Visserskaai, een onderzoek uitgevoerd door Liesbet Schietecatte, in de Wittenonnenstraat en wellicht ook ter hoogte van de Peperbus in de zone tussen de Peperbusse en de Petrus- en Pauluskerk.

We hopen minstens van één van die slachtoffers, diegene met de best bewaarde schedel, het gelaat te reconstrueren, waardoor de bezoeker oog in oog zal komen te staan met een belegerde uit de vroege 17de eeuw. Naast het gelaat zelf zal uiteraard ook aandacht besteed worden aan de gebruikte werkwijze. Verder zullen ook de resultaten van het antropologisch onderzoek dat ondertussen is uitgevoerd op niet minder dan 60 slachtoffers van het beleg worden voorgesteld.

Naast begravingen wordt ook andere informatie ingewonnen omtrent de verdedigingswerken (grachten, wallen, kruitmagazijn, bastions) tijdens maar ook uit de periode onmiddellijk na het beleg. Tot de meest spectaculaire vondsten behoren twee niet ontplofte mortieren. Het betreft zware gietijzeren bollen met een handvat en een lont. Door een slechte timing of door een defect aan de lont zijn deze nooit ontploft maar met volle kracht in de grond geploft: één is aangetroffen langs de Sint-Franciscusstraat op ongeveer twee meter diepte in de klei een andere is aangetroffen bij de graafwerken in functie van de uitbreiding van de zeeparking.

Beide mortieren zijn op het ogenblik ter studie en conservatie in Engeland en vertegenwoordigen zeer uitzonderlijke vondsten. Dergelijk niet ontploft wapentuig wordt immers zeer zelden aangetroffen. Ik kan er onmiddellijk bij zeggen dat deze na een verblijf van meer dan 400 jaar in de bodem in tegenstelling tot bommen uit WOI geen enkel gevaar meer vertegenwoordigen Ook deze bommen zullen uiteraard te zien zijn op deze tentoonstelling. Ook hier zal uiteraard aandacht worden besteed aan de manier waarop deze onderzocht zijn.

Tussen deze twee plaatsen in, Walravenside en Oostende, bevinden zich enkele forten. Op één van deze, het Isabellafort, is in de jaren ’80 van de vorige eeuw ook archeologisch onderzoek uitgevoerd. Ook de resultaten van dit onderzoek zullen worden geïntegreerd in de tentoonstelling. Het is vanuit archeologisch standpunt zeer uitzonderlijk om onderzoek te kunnen uitvoeren op een site waarvan men haarfijn de datering kent. Dit is het geval met het Isabellafort.

De tentoonstelling zal zich dus met paardenskeletten, gezichtsreconstructies, niet ontplofte uitzonderlijke bommen, ongepubliceerde opgravingsresultaten zowel richten naar de doorsnee-bezoeker maar ook naar de specialist in de materie. We zijn er van overtuigd als we voldoende bekendheid geven aan deze tentoonstelling talrijke bezoekers te mogen ontvangen. Ik sluit af met een klein beetje publiciteit voor het IAP: van de verschillende onderzoeken zowel van deze op het Mijnplein, als deze op de Visserskaai en uiteraard te Raversijde is heel wat informatie te vinden in het tijdschrift van onze instelling ‘Archeologie in Vlaanderen’ waarvan de afleveringen te koop zijn in het museum ‘Walraversijde’.

Meer informatie: Marnix Pieters, tel. 02/553.16.72, GSM 0477/56.02.88.



Oostende binnen het grensoverschrijdend project ‘Netwerk versterkte steden’

Het project dat de stad Oostende in 2004 organiseert rond de herdenking van 400 jaar Beleg van Oostende krijgt van Europa 40% subsidies vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Dat komt neer op een bedrag van 156.000 euro. De acties die Oostende uitwerkt, kaderen binnen een internationaal project ‘Netwerk van versterkte steden’.

Historiek van het project

Dit project loopt al sinds 1997 en verenigt historische en versterkte steden in de provincie West-Vlaanderen, het Engelse Kent en de Franse regio Nord-Pas de Calais. In onze provincie gaat het om de steden Nieuwpoort, Lo-Reninge, Veurne, Ieper, Menen, in Engeland zijn de steden Sandwich, Dover, Canterbury, Tonbridge, Rochester, Folkestone en Hythe partner en in Frankrijk gaat het om de steden Montreuil-sur-Mer, Bergues, Gravelines, Calais, Cassel en Boulogne-sur-Mer. Oostende is sinds dit jaar lid van het netwerk.

In de voorbije jaren werkten deze versterkte steden in drie landen samen aan de valorisatie, het bekend maken en het promoten van het versterkt patrimonium. De Kanaalregio behoort immers tot de streken in West-Europa die het best voorzien zijn van vestingwerken. Het is een gebied van veldslagen en heldhaftige verdedigingen, van opeenvolgende golven van vernieling en wederopbouw. Veel grote vestingbouwkundigen zijn er actief geweest en hebben er een keur aan vestingwerken nagelaten.

Onder coördinatie van de regionale overheden (Provincie West-Vlaanderen, Syndicat Mixte de la Côte d’Opale en Kent County Council) plaatsten de steden uit het netwerk hun erfgoed voor het voetlicht. Ze voerden restauratiewerken uit en valoriseerden hun sites.

Naast de acties die de steden zelf voor hun rekening namen, waren er ook gemeenschappelijke acties, die grensoverschrijdend werden georganiseerd door de projectcoördinatoren uit de drie landen. Belangrijkste realisaties waren promotiefolders, een wandelgids ‘Wandelen in versterkte steden’, de website www.fortifications.org en een reeks thematische historische folders die het verhaal vertellen van de versterkingen door de eeuwen heen.

Na afloop van deze eerste fase die liep van 1997 tot eind 2001 waren alle partners heel tevreden over de jarenlange samenwerking en werd beslist het project verder te zetten met steun van het Europese
Interreg IIIA-fonds. Om aan het project een nieuw elan te geven werden de steden Oostende in West-Vlaanderen en Tonbridge in Kent gevraagd lid te worden van het netwerk.



Het project ‘Netwerk van versterkte steden’: 2003-2004

Net voor de zomer 2003 kregen we groen licht van Europa om het Europese middelen het project ‘Netwerk van versterkte steden’ verder te zetten.

Het project van twee jaar bestaat uit:

- Een reeks gemeenschappelijke acties, die worden uitgewerkt door de coördinerende overheden Provincie West-Vlaanderen, Kent County Council en Syndicat Mixte de la Côte d’Opale. Totaal budget voor de drie regio’s samen bedraagt 603.662 euro.

• Actie 1:Marketing/communicatie
- herwerking plooifolder ‘Walking the walls
- uitgave van een supplement bij de wandelgids
- promotieacties voor het grote publiek

• Actie 2: Productontwikkeling: Begeleiding door specialisten

• Actie 3: Nieuwe informatie-en communicatietechnologieën
- audiogidsen:realisatie en evaluatie van drie technische systemen (Vlaanderen via gsm in Menen-Frankrijk via hoofdtelefoon in Boulogne-Engeland via CD-Rom voor Battle of Britain-circuit)
- herwerken van de website
- opmaken van een on-line nieuwsbrief
- voorbereiden van een ludiek en educatief spel

• Actie 4: Toegankelijkheid
- oprichten van een werkgroep ‘toegankelijkheid’
- audit van de bestaande circuits
- ontwerpen van kaarten met aangepaste circuits
- aanbevelingen voor de steden

• Actie 5: Educatief luik
- ontwerpen van educatief materiaal voor het onderwijs
- organisatie van seminaries en educatieve uitstappen

-Een reeks specifieke acties, die de steden zelf uitvoeren. Totaal budget voor de drie regio’s samen bedraagt 5.174.680 euro.
De Vlaamse steden samen beschikken over een budget van
681.184 euro. 445.200 euro hiervan is voor het project Beleg van Oostende van de stad Oostende. De rest is voor acties van stad Menen (multimediale tentoonstelling zomer 2004), stad Ieper (nieuwe vestingbrochure en werken aan de toegankelijkheid van de vestingroute) en VVV Lo-Reninge (nieuwe infopanelen).



Meer informatie: Sophie Muyllaert, Provincie West-Vlaanderen, Dienst cultuur, tel. 050/40 35 77, sophie.muyllaert@west-vlaanderen.be



Sfeerstuk

Schets van het dagelijkse leven tijdens het Beleg van Oostende
Door prof. dr. Werner Thomas

Het beleg van Oostende was een van de eerste belegeringen uit de Tachtigjarige Oorlog die meer dan een jaar duurden. Over het algemeen begonnen de legers in het voorjaar aan hun militaire campagnes en keerden ze halfweg de herfst naar hun winterkwartieren terug. Tijdens de wintermaanden werd er doorgaans niet gevochten. Een beleg dat op het einde van de zomer niet was afgerond met de inname van de belegerde stad, werd gewoonweg opgebroken. In 1601 besliste aartshertog Albrecht echter het beleg van Oostende tijdens de wintermaanden verder te zetten, wat op zware kritiek van zijn tegenstanders stuitte. Vanzelfsprekend had deze beslissing een belangrijke invloed op het dagelijkse leven in het kamp van belegerden en belegeraars.

Tijdens de eerste maanden van het beleg hield Oostende vrij gemakkelijk stand. Natuurlijk werd er hevig over en weer geschoten, maar de kanonnen van de vijand stonden nog ver genoeg van de stad om niet al te veel schade aan te richten. Het leven in het kamp der belegerden verliep vrij zorgeloos. De bevoorrading via de zee zorgde immers voor een overvloed aan levensmiddelen. Op een zeker ogenblik was het bier in Oostende zelfs goedkoper dan in Zeeland. Ter plaatse zorgden zoetelaars voor de verkoop van spijs en drank.

Dankzij de verbinding over zee met de Verenigde Provinciën konden de soldaten van het garnizoen vrij gemakkelijk contact houden met het thuisfront. Niet alleen werden brieven verstuurd en ontvangen, familieleden en kennissen kregen soms de kans om de belegerde stad te bezoeken. Overigens hadden sommige militairen hun vrouw en kinderen gewoonweg meegebracht. Daarnaast zag het garnizoen heel wat ramptoeristen avant la lettre komen en gaan, hoge edelen, militairen en functionarissen uit heel Europa die met hun eigen ogen het beleg kwamen bekijken. Op die manier kwamen bijvoorbeeld de broer van de koning van Denemarken en de graaf van Northumberland een tijdje in Oostende logeren.

Ten slotte werd het moraal van de troepen niet aangetast door kermende soldaten die in het heetst van de strijd gewond waren geraakt en nauwelijks verzorging konden krijgen. De stad had immers een of meerdere chirurgijns in dienst, terwijl zwaargewonden per schip naar hospitalen in Zeeland en Holland werden afgevoerd. Daarnaast verbleef er ook een predikant in de stad voor de geestelijke bijstand van de soldaten.

Naarmate het beleg vorderde, veranderden ook de levensomstandigheden van de belegerden. De levensmiddelen werden schaarser, zeker tijdens de wintermaanden, wanneer de zware zeestormen de verbinding met Zeeland onmogelijk maakten. Meermaals moesten richtlijnen worden uitgevaardigd voor de verkoop van bier, brood en kaas. Bovendien begonnen de Engelse soldaten zich meer en meer te misdragen. Zij plunderden de winkeltjes van de zoetelaars en begingen, meestal onder invloed van de drank, baldadigheden tegen de bewoners van de stad. Slechts met moeite konden de gouverneurs van het garnizoen de Engelsen opnieuw in het gareel krijgen.

Ondertussen naderde de vijand steeds dichter bij de wallen. Vooral na de bouw van de Grote Kat, een aarden dijk van een twaalftal meter hoog waarop acht kanonnen werden geplaatst, was niemand in de stad nog veilig voor het vijandelijke vuur. Vanaf de Grote Kat beheerste de vijand immers de volledige oppervlakte van de stad en nam hij het garnizoen en de bewoners voortdurend onder vuur. Meermaals trokken de belegerden schermen op om volledige straten aan het zicht van de vijand te onttrekken, evenwel zonder veel resultaat. De Spanjaarden mikten op alles wat bewoog. Verschillende bevelhebbers van het garnizoen werden door vijandelijke kogels geraakt of gedood. Mensen werden voor de deur van hun huis doodgeschoten of verloren een arm of been onder het vijandelijke vuur, doden werden tijdens hun begrafenis uit de kist geschoten. De bewoners werden steeds meer verplicht om zich in te graven en barakken te betrekken die in de grond waren uitgegraven. Dit werd een noodzaak nadat de vijandelijke kanonnen elk gebouw in de stad met de grond gelijk hadden gemaakt, de kerk uitgezonderd. Albrecht had zijn troepen speciaal gevraagd dat gebouw te sparen.

Op het einde van 1601 was de situatie zo dramatisch, dat de gouverneur onderhandelingen begon om de stad over te geven. De aankomst van nieuwe troepen maakte een overgave echter overbodig. Vanaf 1602 probeerden de Staten Generaal het garnizoen van Oostende om de drie à vier maanden te vervangen, zodat niemand al te lang dienst moest kloppen. Toch bleven de problemen aanhouden omdat de aanvallen van de vijand steeds heviger en gevaarlijker werden.

Het dodenaantal onder de belegerden liep op, de verschillende compagnieën werden uitgedund. Steeds minder mensen moesten steeds langer wacht lopen, met vermoeidheid tot gevolg. In het begin werden de doden nog begraven, maar op het einde van het beleg was zelfs daarvoor geen ruimte meer. De lijken dienden dan maar als versterking van de aarden wallen die de stad omringden. In het laatste jaar van het beleg braken er ten slotte allerlei besmettelijke ziekten onder de belegerden uit, die het garnizoen nog meer decimeerden en de overblijvenden nog meer verzwakten. Einde krachten gaf de stad zich ten slotte in september 1604 over. Wanneer de aartshertogen Oostende kort daarna bezochten, vonden ze één grote, onherkenbare puinhoop.

Aan de andere kant van de loopgraven was de situatie al niet veel beter. Het enorme Spaanse leger verdeelde zich over de gebieden ten noorden en ten zuiden van de stad. In de polders was de bezetting van de forten minimaal. Terwijl hun collega's in de stad tijdens de beginmaanden nog in stenen of houten huizen woonden en zich beschermd wisten tegen wind en regen, stonden de soldaten in de duinen grotendeels bloot aan de natuurelementen. Hun tenten boden nauwelijks beschutting tegen wind en regen, en al helemaal niet tegen de periodieke overstromingen van het gebied, wanneer de zee via de talrijke kreken en beken het land overspoelde. De loopgraven liepen voortdurend onder water, en de soldaten stonden met hun voeten vrijwel steeds in het water. Tijdens de wintermaanden leden ze bittere kou. Soms spraken de schildwachten van de belegeraars in de loopgraven in de polders zelfs af met die van de belegerden om elkaar tijdens de lange nachten niet onder vuur te nemen, zodat eenieder wat kon rondlopen om zich te verwarmen zonder daarbij het gevaar te lopen doodgeschoten te worden. Dat kon echter niet verhinderen dat soldaten regelmatig doodvroren.

De bevoorrading van de aartshertogelijke troepen liep evenmin van een leien dakje. Weliswaar konden de kooplui en zoetelaars ongehinderd de troepen bereiken –wat in het geval van de belegerden niet zo was– maar het enorme aantal soldaten dat moest gevoed worden maakte elke aanvoer van levensmiddelen moeilijk. Daarentegen werden zwaargewonden relatief gemakkelijk afgevoerd naar de hospitalen in Nieuwpoort en Brugge. Ook de doden konden zonder al te veel problemen begraven worden, al liet Albrecht, naarmate het beleg vorderde, ze wel pas 's nacht uit de stellingen weghalen opdat de soldaten niet ontmoedigd zouden worden bij het zien van zovele dode makkers. De doden die in de grachten in de onmiddellijke nabijheid van de wallen vielen, werden bovendien door de belegerden of door hun eigen makkers ontdaan van kleding en wapens, en hun lichamen werden naakt achtergelaten. Belette het tij de berging van deze lichamen, dan dreven ze af en spoelden ze nadien aan op de Vlaamse, Zeeuwse en zelfs Hollandse kust.

Hoe langer het beleg duurde, hoe beter de belegeraars zich rondom Oostende installeerden. Aartshertog Albrecht verbleef van bij het begin in het fort Albertus nabij het strand, uitgezonderd de enkele keren dat de constructie door brand werd vernield. Stilaan verrees er in de buurt van dat fort een echte stad, met stevige houten constructies die betere bescherming tegen de natuurelementen boden. Omheen een plein werden winkels en barakken opgetrokken. Bakkers, beenhouwers en visverkopers sleten er hun producten. Barbiers kapten en schoren er de soldaten. Marketentsters bereidden er eten. Biertenten zorgden voor verstrooiing, net als prostituees. Er werd gewed, gekaart en gedobbeld. Zelfs waarzeggers streken in het kamp neer en maakten dankbaar misbruik van het algemeen verspreide bijgeloof onder de soldaten. De legeraalmoezenier had er eveneens een tent waar hij de mis las en de biecht afnam.

Wanneer Albrecht in het kamp verbleef, kreeg hij overdag bezoek van Isabella, die echter in Nieuwpoort overnachtte. Andere militairen hadden hun vrouw en kinderen meegebracht of kregen het bezoek van familieleden. Ook de belegeraars ontvingen personaliteiten uit heel Europa die uit nieuwsgierigheid naar Oostende waren afgezakt om er met deze universiteit van het krijgswezen kennis te maken.

De nachtmerrie van elke aartshertogelijke soldaat waren echter de talrijke bestormingen van de stad. Omdat het graven van naderingsgrachten en tunnels om de omwallingen te ondermijnen gezien de aard van de ondergrond en de voortdurende overstromingen onbegonnen werk was, moest Oostende via rechtstreekse aanvallen op de versterkingen worden ingenomen. Daarbij stelden de belegeraars zich vanzelfsprekend bloot aan het vuur van de belegerden, die zich min of meer achter de borstweringen konden verschuilen. Terwijl bij aanvang van het beleg alle soldaten stonden te trappelen om aan deze bestormingen deel te nemen, omwille van de eer en oorlogsbuit die er te rapen viel, dienden naarmate het beleg vorderde zich steeds minder kandidaten aan. Albrecht en nadien Spinola kregen meermaals het verwijt naar hun hoofd geslingerd dat zij geen zier gaven om het leven van hun manschappen, en hen zonder aarzelen de dood injoegen voor de wallen van de stad. Het voortdurende stormen zonder veel resultaat werkte demotiverend. Verschillende keren diende de aartshertog muiterij onder de troepen te voorkomen. Desertie was eveneens een groot probleem. De manschappen die geen verlof kregen, verlieten gewoon het kamp; anderen keerden niet meer terug nadat ze enkele dagen of weken op rust waren gezet. Op het centrale plein werd dan ook een galg opgericht die op geregelde tijdstippen diende om overlopers en deserteurs te executeren in het bijzijn van de dienstdoende compagnieën. Ook voor het kamp van de belegeraars kwam de overgaven van de stad dus geen maand te vroeg.

Oostendenaars leveren uitputtingsslag

Dit zijn de feiten.

In de zestiende eeuw vormden de Nederlanden het strijdtoneel van de strijd tussen de katholieken en protestanten. We stonden onder het gezag van de Spaanse koning Filips II, maar kwamen in opstand. Tijdens de Beeldenstorm van 1566 werden de katholieke kerken geplunderd en Filips II stuurde de hertog van Alva om de orde te herstellen. Uiteindelijk slaagde de Italiaanse veldheer Alexander Farnese erin om de Zuidelijke Nederlanden weer onder Spaans gezag te brengen (Vlaanderen in 1584, Antwerpen in 1585). Héél Vlaanderen? Nee, een klein stadje (minder dan een halve km² groot) aan de Noordzee bleef moedig weerstand bieden.

De dapperen
In 1572 begon het stadje zich te versterken met palissades, toegangspoorten, bolwerken en omwallingen. Oostendenaars werden brigands en vrijbuiters genoemd. Zij pleegden tot ver in de omtrek roof- en plundertochten. Oostende was een spelonk van dieven en moordenaars, drakenbloed en een roofkot. In 1598 werden Albrecht en Isabella (de dochter van Filips II) landvoogden van de Nederlanden. In een poging Oostende weer onder het Spaanse gezag te krijgen, bouwden ze een dubbele kring van forten en schansen rond de stad. Die forten waren met elkaar verbonden via wegen en waterlopen.

Oostende houdt stand
In juli 1601 namen Spaanse en Italiaanse legers hun intrek in de forten. Oostende versterkte zijn verdediging en bereidde zich voor op een lange belegering. Op 6 juli 1601 werden de eerste kanonschoten gelost. Op 8 juli kwam Albrecht in Oostende aan. Hij hoopte de stad vlug in te kunnen nemen en liet Oostende dagenlang onder vuur nemen door tientallen kanonnen. Onder leiding van Francis Vere beantwoordden de belegerden het vuur. Dankzij het strategisch vernuft van Francis Vere, de bevoorrading over zee uit Holland en Engeland en de moed van de belegerden hield Oostende stand. De situatie zag er echter allesbehalve rooskleurig uit: tegen eind 1601 was de troepenmacht van de belegerden zowat gehalveerd tot 3.000 man. Op 7 januari 1602 vielen de Spanjaarden aan met 6.000 man. Vere kon de aanval afslaan door de westsluis te openen. Het water van de stadsgrachten liep in zee en honderden Spanjaarden verdronken. De Spaanse verliezen na deze aanval waren enorm: 2.500 man.

Ziekte en onrust
Door het gebrek aan water en door de lijken die nauwelijks konden worden begraven, kreeg Oostende te kampen met talloze ziekten. Vanaf mei 1602 kostte de pest dagelijks aan 60 tot 80 mensen het leven. Maar, ook in de kampen rond Oostende was de situatie slecht: het was er vochtig en moerassig, de soldaten kregen hun soldij vaak te laat uitbetaald en er braken overal rellen en onlusten uit.


Het tij keert
Na een jaar van relatieve rust barstte de strijd in april 1603 in alle hevigheid los. Belangrijk was de Grote Kat, een 40 meter hoge bouwwerk aan de westzijde van de stad waarmee de belegeraars Oostende vanuit de hoogte wilden bestoken. In september 1603 bood Albrecht het opperbevel van zijn troepen aan Ambrogio Spinola aan, een briljant strateeg en afstammeling van een steenrijke Italiaanse familie. Spinola wou Oostende over zee aanvallen en liet zijn ingenieur Targone allerlei aanvalsconstructies ontwerpen. Maar, uiteindelijk koos hij voor een aanval uit het zuiden en het westen. Voet voor voet veroverde hij de stad. Spinola werd bovendien geholpen door de natuurelementen: in maart 1604 werd Oostende zwaar getroffen door een storm.

Eervolle aftocht
Tegen september 1604 werd de situatie voor de Oostendenaars onhoudbaar. Ze zagen in dat het einde nabij was, beslisten te onderhandelen en verkregen een eervolle vrije aftocht. Op 22 september 1604 verlieten de Nederlanders, de Engelsen en vrijwel alle overgebleven Oostendenaars met opgeheven hoofd de stad. Ze scheepten in richting Zeeland. ’s Avonds nodigde Spinola de Oostendse gouverneur de Hertaing en zijn officieren uit voor een schitterend banket. Zo kwam officieel een einde aan het Beleg van Oostende.

Grote verliezen
Op 3 oktober 1604 kwamen de aartshertogen Albrecht en Isabella de duur bevochten stad in ogenschouw nemen. Ze zagen dat Oostende compleet was verwoest. Het verlies aan mensenlevens wordt geraamd op 45.000 aan de zijde van de belegeraars en 52.000 aan de zijde van de belegerden.