De groote boodschap richt deze zomer de schijnwerpers op de joodse muziek.
Aaron Eckstaedt, een Duits-joodse accordeonist, acteur en professor in de
Jiddische studies gidst de luisteraar acht afleveringen lang door de
geschiedenis van de Jiddische en Klezmermuziek.

In 'Klezmer & Jiddisch' gaat 'De groote boodschap' terug naar de oorsprong
van deze muziek en bekijkt hoe ze, ondanks constante tegenkantingen in de
geschiedenis, steeds haar weg heeft gevonden. Alle afleveringen worden
geïllustreerd met veel muziekfragmenten, met daarbij origineel en
'ongehoord' materiaal uit de Beregovsky-archieven en opnamen van Aaron
Eckstaedt in studio Toots van de VRT. De groote boodschap geeft ook leestips
voor wie meer te weten wil komen over klezmer.



Klezmer is meeslepende muziek, die zowel introvert en melancholisch, als
opzwepend kan zijn, bijvoorbeeld in het dansen. Deze muziek van Joodse
origine wordt vandaag de dag evengoed gespeeld en gesmaakt door joden als
door niet-joden. Klezmer is nu een bloeiende tak van de wereldmuziek, die
niet aan een streek of nationaliteit is gebonden.

Het verhaal van de Jiddische en klezmermuziek begint in de middeleeuwen in
Duitsland om daarna naar Oost-Europa gedreven te worden. De Europese
herkomst van deze muziek blijft al te vaak onderbelicht door het feit dat de
muziek in het begin van vorige eeuw de verhuis kende naar de Verenigde
Staten en zich daar verder heeft ontwikkeld. Ze kende er een hele evolutie
en deed ook dienst in het bloeiende Jiddische theater. Tijdens de folk
revival van de jaren zeventig wordt de klezmer herontdekt als een deel van
de Joodse identiteit. Ze komt dan ook terug naar Europa om er vandaag te
floreren als 'wereldmuziek', die nog steeds gemakkelijk elementen uit de
haar omringende muziekgenres opslorpt.

Aaron Eckstaedt (1968) is een Duitse jood uit Rheinberg, nabij Venlo.
Jiddische muziek leerde hij niet kennen via zijn familie. Hij ontdekte ze
door de folk revival van de jaren zeventig en tachtig. Jonge Duitse
muzikanten stootten toen tijdens hun zoektocht naar oorspronkelijk materiaal
op het Jiddische repertoire. Groepen zoals Espe en Zupfgeigenhänsel zongen
dit repertoire vooral als protest tegen hun ouders. Zelf leerde Eckstaedt
accordeon spelen, eerst als autodidact en daarna aan de Musikhochschule
Detmold. Een ontmoeting en enkele workshops met de vermaarde klarinettist
Giora Feidman brachten hem uiteindelijk bij de Amerikaanse klezmer. Door
deze kennismaking raakte Aaron Eckstaedt steeds meer geboeid door de joodse
klezmermuziek. Hij werd hierbij ook gedreven door allerlei vragen omtrent
zijn joodse identiteit en de joodse identiteit in het algemeen.

Aaron Eckstaedt doctoreerde in 2001 in Dortmund met een proefschrift
getiteld 'Jiddische Musik in Deutschland seit 1945'. Hij publiceerde ook
onder meer over Joodse humor, de gettoliederen, Jiddische dansen en
Chassidische muziek.

Eckstaedt maakte cd's met groepen als Klangräume (1991), Bazar Bizarre
(1994) en Lewone (cd 'Roshinkes mit mandlen-Jiddische Lieder', 1996). Hij
begeleidde zangeres Ruth Boguslawski (cd 'dem sejdns lid', 1997) en maakte
even deel uit van de groep van Giora Feidman (cd 'the soul chai', 1995). In
1999 was er de cd van zijn solo theaterprogramma 'nischt kejn
konzert-klezmer, Jiddische Lieder und geschichten'. Hij speelde verder bij
groepen als Dilemma of het Trio Tachless en stond als acteur op de planken
in producties in Moers, Krefeld, Mönchengladbach en Keulen.

Vandaag woont Aaron Eckstaedt in Berlijn. Hij is professor en researcher aan
het Instituut voor Jiddische studies aan de Universiteit van Potsdam. Hij
heeft er de leiding over het onderzoek naar het werk van Moishe Beregovsky.
Beregovsky is een Oekraïense onderzoeker die vanaf de jaren twintig van
vorige eeuw onderzoek deed in Rusland naar Jiddische liederen. Enkele jaren
geleden zijn zijn archieven onverwachts terug opgedoken in Kiev en in
Sint-Petersburg. Ze bevatten onder meer een vijfhonderdtal opnamerollen van
Russische zangers en muzikanten.


Aaron Eckstaedt verenigt als het ware de wetenschapper en de muzikant in één
persoon. De groote boodschap vond hem dan ook de geknipte persoon om de
geschiedenis van de Jiddische en klezmermuziek te schetsen.

Elke donderdag van juli en augustus (behalve op 31 juli) doet Aaron
Eckstaedt in De groote boodschap de evolutie van het genre uit de doeken

* Donderdag 3 juli: 'Wie is Aaron Eckstaedt?'
* Donderdag 10 juli: De Oost-Europese afstamming: Het
Jiddische lied (het hart)
* Donderdag 17 juli: De Oost-Europese afstamming: Zang en
muziek van de Chassidim (de ziel)
* Donderdag 24 juli: De Oost-Europese afstamming: De vroege,
Oost-Europese klezmer (het geraamte)
* Donderdag 7 augustus: Emigratie van de Jiddische en
klezmermuziek begin twintigste eeuw naar de Verenigde Staten
* Donderdag 14 augustus: Revival van de Jiddische en
klezmermuziek vanaf de jaren zeventig in Europa én in de Verenigde Staten
* Donderdag 21 en 28 augustus: De Jiddische en klezmermuziek
vandaag


'Klezmer & Jiddisch' is een reeks van Marc Vandemoortele, aan de hand van
een uitgebreid interview met Aaron Eckstaedt.



De groote boodschap
Van donderdag 3 juli tot en met 28 augustus, behalve op 31 juli(Dranouter)
van 21 tot 23 uur op Radio 1
Presentatie: Jan Vanlangendonck (op 3, 10, 17, 24 juli en 28 augustus) en
Geert Segers (op 7, 14 en 21 augustus)
Reportages: Marc Vandemoortele
Productie: Geertje Baudouin