Kaft-produkties presenteert "Lunatic Comedy Collectief"
Hoe ver staat het met de Vlaamse Comedy in het nieuwe theaterseizoen?

Niet alleen het theaterwereldje, maar ook het clubcircuit bereidt zich voor op het nieuwe theaterseizoen. Stand-Up Comedy zal daarin een belangrijke rol spelen. Het genre is in Vlaanderen al enkele jaren aan een opmars bezig, en groeit nog steeds. Wij gingen erover praten met Philip Saelens van Kaft-Produkties en met Stef Vanpoucke, het boegbeeld van The Lunatic Comedy Club en vooraanstaand lid van het improvisatietheater-gezelschap "The Lunatics".

Waarom hebben jullie The Lunatic Comedy Club eigenlijk opgericht?
Stef Vanpoucke: Wij zijn daar twee jaar geleden met enkele mensen aan begonnen omdat wij vaststelden dat er voor comedy in Vlaanderen geen podium was. We wilden dat podium dan maar zelf opbouwen. Zo wilden we artiesten de kans geven om stand-up comedy uit te proberen. Vlaanderen loopt in dit genre flink achter de Angelsaksische landen, waar stand-up comedy al lang een vaste plaats heeft verworven. Hier moet het nog groeien. Binnen enkele jaren zien we wel waar we staan. Maar nu al is duidelijk dat het comedy-genre groeit in Vlaanderen. Het is op weg om Vlaanderen te veroveren. Kijk maar eens naar al de theatercafés waar stand-up comedy op het programma staat.

Om het genre te promoten hebben we ook de tweejaarlijkse wedstrijd "The Lunatic Comedy Awards" in het leven geroepen. De eerste winnaar was Bert Kruismans. Dit jaar was Gunter Lamoot aan de beurt.

De term stand-up comedy wordt de jongste tijd te pas en te onpas uit de kast gehaald. Wat betekent stand-up comedy voor jullie?
Stef Vanpoucke : Het is de puurste vorm van comedy. De artiest staat zonder decor, technische snufjes of verkleedpartijen achter de micro en voor het publiek. Hij moet dat publiek helemaal alleen overtuigen om te lachen. Maar binnen die omschrijving bestaan er verschillende vormen van stand-up comedy. Er zijn artiesten die spelen met de actualiteit en er zijn er die een programma brengen dat helemaal los staat van de actualiteit. Zo ga ik geregeld naar Londen en naar het comedy-festival in het Schotse Edinburg. Het is een minderheid van de comedians die zich op de politieke actualiteit concentreert. Trouwens ik stel hier zelf vast dat politieke humor minder aanslaat dan absurde humor. Ik opteer daarom zelf voor de ruime term "comedy", in plaats van "stand-up" en "cabaret". Het creëren van al die verschillende hokjes, maakt het voor het publiek alleen maar verwarrend.

Hebben jullie al ontdekkingen gedaan?
Stef Vanpoucke : Iedereen die nu in ons circuit of in het circuit van XL-Productions meedraait, is op ons podium begonnen: Bert Kruismans, Filip Haeyaert, Wouter Deprez,... Zelfs Raf Coppens is door ons ontdekt. Ons systeem is dan ook eenvoudig. In ons clublokaal "Le Bal Infernal" organiseren wij try-outs. Iedereen die denkt stand-up te kunnen brengen, kan – al is het maar voor vijf minuten - het podium op. Als dat optreden meevalt voor de artiest, het publiek en onze club, dan kan de bewuste artiest steeds terugkomen.

Wie het echt goed doet, kan een plaats krijgen in het "Lunatic Comedy Circuit". Wat bieden jullie het opkomend talent?
Stef Vanpoucke: Als we voelen dat iemand inhoud heeft, zorgen wij voor een podium en voor de stimulans om door te zetten. Maar het belangrijkste werk, zoals het schrijven van de teksten, is de taak van de artiesten. Arnout Vandenbossche, die tweede was bij de Awards, is een mooi voorbeeld. Iedereen vond dat hij wel enkele goede moppen had, maar dat zijn présence veel te wensen overliet. Wij geloofden in hem en hebben hem gesteund. Hij heeft ondertussen gigantische sprongen voorwaarts gemaakt. Ik vind hem nu een van de beste stand-up comedians in Vlaanderen. En hij heeft dat zelf verwezenlijkt. Wij hebben hem niet verteld hoe hij stand-up moet doen. Maar we gaven wel tips en we gaven hem de kans om op te treden. Zo kreeg hij de beste leerschool, want stand-up leer je het best door voor het publiek te staan en op je bek te gaan.

Jullie vinden het dus niet zinvol om zelf cursussen te geven?
Stef Vanpoucke: Wij hebben daar over nagedacht. Maar het probleem is dat je in Vlaanderen moeilijk mensen vindt die echt kunnen coachen. Natuurlijk ben ik ervan overtuigd dat dergelijke cursussen iets bij kunnen brengen. Maar alleen als iemand stand-up sowieso in zijn lijf heeft zitten.

Een kleine tip toch: hoe lang mag een stand-upper met hetzelfde programma toeren?
Stef Vanpoucke: In Londen toert een beginnende stand-up comedian een jaar met ongeveer hetzelfde materiaal. Maar ik merk bij mezelf hoe gemakkelijk zo'n programma evolueert. Hoe meer je optreedt, hoe zekerder je wordt en hoe gemakkelijker je stukken tekst zal vervangen. Ik moet trouwens vernieuwen om het voor mezelf boeiend te houden. Als ik verschillende keren kort na elkaar hetzelfde moet vertellen, dan word ik dat beu en dreig ik mijn gedrevenheid te verliezen. Maar anderen hebben daar blijkbaar geen probleem mee en brengen jaren na elkaar hetzelfde programma. Zolang het publiek niet mort, zien ze geen reden om iets nieuws te brengen. Ik ben van oordeel dat men de moed moet hebben om even te stoppen en nieuw materiaal te schrijven, zoals Bert Kruismans.
Philip Saelens: Onze artiesten beseffen dat ze op tijd moeten verniewen. Ik heb Filip Haeyaert een veertigtal keren zien optreden en elke keer merk ik hoeveel nieuwe stukjes hij inlast. En ik heb Gunter Lamoot zien beginnen met een programma van een kwartier dat optreden na optreden langer werd. Hij kan nu al een uur vullen.

Stand-up comedy vindt nu vooral een onderkomen in theatercafés en clubs. Is dat de juiste plaats?
Stef Vanpoucke: Het is in elk geval een erg geschikte plaats. Natuurlijk kan stand-up ook in het theater. Kijk maar naar Geert Hoste. Maar in zo'n theater is er minder contact tussen de artiest en het publiek. Ik denk dat een stand-upper erg sterk in zijn schoenen moet staan en erg zeker moet zijn van de kwaliteit van zijn programma voor hij het theater kan intrekken. Ik ben ervan overtuigd dat artiesten met minder ervaring beter gedijen in kleinere ruimtes. Dat zie je trouwens ook in Groot-Brittannië. Ook de Britse comedians trekken pas na vier à vijf jaar ervaring naar de grote theaters. De meeste Vlaamse stand-uppers zijn daar nog niet aan toe.
Philip Saelens: Er is ook nog een ander punt. In de theatercafés krijgen stand-uppers een goed publiek. Het komt er voor de gezelligheid. Die cafés zijn voor onze artiesten als een warm nest waar ze kunnen groeien.Een theater werkt helemaal anders. Het publiek laat zich daar lokken door grote namen. En onze comedians zijn nog geen grote vedetten. Waarom zouden ze dan naar een theaterzaal trekken met een capaciteit van 200 à 300 man, als er toch maar 80 man komt luisteren.
Stef Vanpoucke: Natuurlijk zijn er enkele uitzonderingen. Kamagurka, Geert Hoste en Urbanus kunnen met gemak volle zalen trekken. En ook Raf Coppens is zover. Raf is nu zo bekend dat zijn naam op een affiche volk trekt.

Er lopen tegenwoordig verschillende stand-upcircuits. Dreigt er geen overaanbod te ontstaan?
Philip Saelens: Blijkbaar niet.Wij staan er zelf van versteld hoeveel mensen er elke keer weer opduiken. Comedy heeft echt een plaats in het uitgaansleven verworven.
Stef Vanpoucke: In "Le Bal Infernal" hebben wij dat zien groeien. Het eerste seizoen zagen wij bijna altijd dezelfde mensen. In ons tweede seizoen is het publiek fantastisch gegroeid. Er kwamen steeds nieuwe gezichten over de vloer. Dat bleek ook tijdens de Gentse Feesten. Meer en meer mensen willen eens een comedy-avond meemaken. En velen zijn zo aangenaam verrast dat ze trouwe bezoekers worden.
Philip Saelens: Ik denk niet dat er in Vlaanderen momenteel een overaanbod is. Er zijn twee circuits: het Comedy Club Circuit van XL-productions en het "Lunatic Comedy Circuit". Maar die lopen elkaar niet voor de voeten. "The Lunatic Comedy Circuit" staat vrij sterk in West-Vlaanderen en trekt ook naar de rand van Brussel en Antwerpen. Het Comedy Club Circuit gaat naar andere cafés. Maar ik zie niet in waarom het een probleem zou zijn, mochten we allebei af en toe dezelfde locaties aandoen.

Stijgt ook de weerklank in de media?
Stef Vanpoucke: Neen. Absoluut neen. Comedians krijgen relatief weinig aandacht van de media. Die media-aandacht is nochtans van groot belang voor de groei van het genre. Maar we zijn er gerust is. Comedy is als een olievlek die stilaan groter wordt. Ook de pers zal op een bepaald ogenblik niet meer om het genre heen kunnen.
Philip Saelens: Ik ben ervan overtuigd dat de comedy circuits, die steeds groter worden en elk jaar meer volk trekken, een belangrijke rol spelen bij het trekken van aandacht voor comedy. Ook dat maakt die circuits belangrijk. Het "Lunatic Comedy Circuit" draait nu al in negen theatercafés en kleine zaaltjes. Op al die plaatsen slagen we erin om het publiek te lokken dankzij een gevarieerd programma. De artiesten krijgen een kwartier. Dan is het aan de volgende. En als het publiek massaal voor de bijl gaat, dan zal de pers zeker volgen.

Tot slot wil ik het nog even hebben over KAFT-PRODUKTIES. Wat doen jullie allemaal?
Philip Saelens: "KAFT" is drie jaar geleden opgericht om beginnend talent te groeperen en in het "kleinschalig circuit" een kans te geven. Bij Kaft vindt men veel minder "bekende" groepen en artiesten dan bij andere theaterbureaus. Toch zit Fritz van den Heuvel bij ons. En we werken via BIS-Produkties met Myriam van Mulder en Geert Hautekiet. We willen onze artiesten in het kleine theatercafé-circuit laten groeien. Ik koos de naam "Kaft" omdat een kaft om een boek zit en het boek omsluit, bijeenhoudt, beschermt en verpakt. Achteraf bleken de letters ook perfect te staan voor Kunst, Animatie, Folk en Theater. Want wij doen meer dan comedy alleen. We begeleiden bij voorbeeld ook folkgroepen. Het "Lunatic Comedy Circuit" is een van onze initiatieven. Daarnaast hebben we ook "Humor à la carte". Daarin bieden wij drie verschillende disciplines aan: improvisatie; stand-up en cabaret.

Harry De Bock